Iemand die kritische vragen stelt. Die het doel ter discussie stelt. Die zich niet herkent in de geschetste urgentie of zich hardop afvraagt of dit wel het juiste spoor is. In veel processen wordt zo’n bijdrage ervaren als lastig, vertragend of zelfs ondermijnend. Maar wat als die dwarsligger juist onmisbaar is?
“Zonder dwarsliggers kunnen de treinen niet rijden.”
Deze uitspraak is een metafoor die zowel letterlijk als figuurlijk waar is: letterlijk zorgen dwarsliggers (de horizontale balken onder de rails) voor stabiliteit en samenhang van het spoor. En figuurlijk zijn “dwarsliggers”, de mensen die anders denken en daarmee noodzakelijk zijn voor samenhang, creativiteit of een nieuw perspectief.
In onze ervaring zijn dwarsliggers zelden “tegen” participatie. Ze zijn vaak “tegen vanzelfsprekendheden”. Tegen aannames die al gemaakt zijn voordat het gesprek überhaupt begint. Tegen een framing waarin het doel vaststaat, terwijl het probleem nog niet eens gezamenlijk is vastgesteld.
Dwarsliggers brengen daarmee iets essentieels in:
Een participatieproces zonder dwarsliggers oogt misschien soepel, maar mist vaak robuustheid. Het risico is schijnconsensus: iedereen knikt, maar niemand voelt zich eigenaar van de uitkomst.
De uitdaging is niet of dwarsliggers er mogen zijn, maar hoe hun bijdrage wordt benut. Zonder structuur verzandt het gesprek al snel in polarisatie: voor- en tegenstanders, herhaling van standpunten, meer volume in plaats van meer inzicht.
Daarom werken wij met een Group Decision Support System (GDSS) en de Versnellingskamer®. Niet om het gesprek te sturen naar één gewenste uitkomst, maar om het gesprek zó te structureren dat verschillende perspectieven even zwaar wegen. En ieder perspectief aandacht krijgt. Zo kan een ander perspectief daadwerkelijk productief worden.
Nieuwsgierig hoe een Versnellingskamer® werkt?
Plan een korte kennismaking via de intake aan de onderkant van deze pagina.
Geen verkooppraat, geen PowerPoint. Gewoon even kijken of het voor jouw vraagstuk past.
------------------------------------------------------------------------------
In de Versnellingskamer creëren we een setting waarin:
Dwarsliggers krijgen daarmee een podium en een plek in het collectieve denkproces. Hun inbreng wordt vastgelegd, geanalyseerd en verbonden aan die van anderen. Niet op basis van overtuigingskracht, maar op inhoud. Zodat ze het proces niet verstoren, maar juist versterken.
De inzet van een GDSS helpt om patronen te herkennen en inzichtelijk te maken:
Net als bij een spoorlijn zorgen figuurlijke dwarsliggers voor stabiliteit. Ze voorkomen dat een proces ontspoort ná besluitvorming. Wanneer weerstand alsnog naar boven komt maar het besluit al genomen is.
Door dwarsliggers vroegtijdig en gestructureerd ruimte te geven:
Echte participatie vraagt dan ook moed van opdrachtgevers en procesbegeleiders. De moed om niet alleen te luisteren naar wat past binnen het bestaande verhaal, maar ook naar waar het schuurt. De moed om tempo soms los te laten om uiteindelijk sneller en steviger vooruit te kunnen.
Bij Spilter zien wij dwarsliggers daarom niet als obstakel, maar als waardevolle bijdrage. Zonder hen rijdt de trein misschien even, maar nooit ver.
