Een model is een hulpmiddel om een situatie of vraagstuk beter te begrijpen. Het is een gesimplificeerde weergave van de werkelijkheid die inzicht geeft in patronen, risico’s of afhankelijkheden.
Voorbeeld: het Bow Tie-model helpt organisaties bij het analyseren van risico’s. Het maakt zichtbaar hoe oorzaken kunnen leiden tot een incident en welke barrières er zijn om dit te voorkomen of de gevolgen te beperken.
Een model geeft daarmee structuur aan de manier waarop we naar een situatie kijken.
Een methode is een gestructureerde werkwijze om een doel te bereiken. Het is een procesmatige aanpak die vaak uit meerdere stappen bestaat.
Voorbeeld: de Delphi-methode wordt gebruikt om experts te raadplegen en consensus te bereiken bij complexe beslissingen. Door iteratieve rondes van vragen en feedback ontstaat een onderbouwd en breed gedragen oordeel.
Een methode biedt dus een routekaart om vanuit informatie en perspectieven te komen tot een resultaat.
Belangrijk om te zien is dat modellen en methoden elkaar niet uitsluiten, maar juist versterken. Een model kan onderdeel zijn van een methode.
Voorbeeld: binnen de Factor-C methode (gericht op communicatie en participatie) wordt het Ringen van Invloed-model gebruikt. Dit model helpt om stakeholders in kaart te brengen en te analyseren welke invloed zij hebben op een vraagstuk.
Het model geeft inzicht, de methode bepaalt hoe dat inzicht wordt toegepast om tot betere besluitvorming te komen.
Bij Spilter maken we dit onderscheid in de praktijk heel concreet in onze Versnellingskamer®. Dit is een methode om besluitvorming te versnellen en te verdiepen door met meerdere stakeholders tegelijkertijd te werken aan een complex vraagstuk.
Binnen die methode zetten we verschillende modellen in als hulpmiddel. Denk bijvoorbeeld aan:
Het Ringen van Invloed-model om stakeholders te analyseren.
Het FANO-model om feitelijke waarnemingen en aannames van elkaar te onderscheiden.
Door deze modellen in te bedden in de methode, ontstaat er een gestructureerde aanpak die zowel inzicht geeft als leidt tot gedragen keuzes.
Voor organisaties die werken aan complexe opgaven is het cruciaal om de juiste combinatie van modellen en methoden te gebruiken:
Modellen helpen om complexiteit terug te brengen tot begrijpelijke elementen.
Methoden zorgen ervoor dat die inzichten ook daadwerkelijk leiden tot gedragen besluiten.
Door bewust te kiezen welke modellen binnen welke methoden worden ingezet, vergroten organisaties de kans op succesvolle besluitvorming.
