Ontwikkeling van een strategische kennisagenda voor onderzoek en wetenschapsbeleid

In opdracht van de directie Onderzoeks- en Wetenschapsbeleid (OWB) van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in samenwerking met Spilter een gestructureerd traject uitgevoerd ten behoeve van het ontwikkelen van een strategische kennisagenda voor onderzoek en wetenschapsbeleid. 

Binnen deze opgave stond het verkrijgen van inzicht centraal in ontwikkelingen die de nationale en internationale positie van Nederland kunnen beïnvloeden en waarvoor mogelijk op korte termijn beleidsontwikkeling noodzakelijk is. Daarbij werd specifiek gekeken naar ontwikkelingen die gevolgen kunnen hebben voor het functioneren van het onderzoeks- en wetenschapsstelsel en die te groot of te complex zijn om door één organisatie of de markt alleen te worden opgepakt.

Het traject kende een strategisch en toekomstgericht karakter. Relevante maatschappelijke, technologische, demografische, ecologische, economische, sociaal-culturele en geopolitieke ontwikkelingen zijn in samenhang beschouwd, waarbij nadrukkelijk aandacht is besteed aan mogelijke effecten op onderzoek, wetenschap en beleidsvorming. Daarbij stond niet alleen de identificatie van ontwikkelingen centraal, maar ook het formuleren van kennisvragen waarvan beantwoording kan bijdragen aan het ontwikkelen van toekomstbestendig beleid.

Gezien de breedte en complexiteit van de ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het onderzoeks- en wetenschapsstelsel is gekozen voor een gestructureerde aanpak waarin experts vanuit verschillende organisaties gezamenlijk hebben gewerkt aan het identificeren, beoordelen en prioriteren van relevante ontwikkelingen en kennisvragen. Het traject had als doel om te komen tot een breed gedragen basis voor een strategische kennisagenda voor OWB.

Waarom Spilter is ingezet

  • Maakt meningen realtime inzichtelijk in duidelijke grafieken waarmee de sessie interactief, inhoudelijk en effectief verloopt
  • Versnelde beeldvorming, oordeelsvorming en voorbereidende besluitvorming door zowel techniek als passende werkvormen.
  • Een high impact omgeving waarbij op basis van een gestructureerde aanpak inzichten stapsgewijs worden verkregen en besluiten kunnen worden genomen.
  • Dwingt explicitering van aannames, feiten en onzekerheden, waardoor discussie wordt gevoerd op inhoud in plaats van op overtuiging
  • Voorkomt groepsdenken en dominantie van hiërarchie, doordat iedere deelnemer gelijkwaardig input levert
  • Maakt verschillen in perspectief en interpretatie zichtbaar, zodat echte dilemma’s en keuzepunten boven tafel komen
  • Vergroot de kwaliteit en uitlegbaarheid van besluiten, doordat zichtbaar is hoe oordelen tot stand zijn gekomen
  • Levert direct bruikbare output (inzichten, patronen, breuklijnen) voor vervolgacties, beleid of besluitvorming

Uitgangspunten

De belangrijkste inhoudelijke uitgangspunten die gedurende het traject zijn gehanteerd betreffen o.a.

  • Het verkrijgen van inzicht in middellange termijn ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor het onderzoeks- en wetenschapsbeleid;
  • Het identificeren van ontwikkelingen die de nationale en internationale positie van Nederland kunnen beïnvloeden;
  • Het selecteren van ontwikkelingen waarvoor mogelijk op korte termijn beleidsontwikkeling noodzakelijk is;
  • Het formuleren van beslisrelevante kennisvragen die kunnen bijdragen aan toekomstige beleidskeuzes;
  • Het ontwikkelen van een strategische onderzoeks- en wetenschapsagenda gebaseerd op geprioriteerde kennisvragen;
  • Het betrekken van zowel interne als externe deskundigen bij het identificeren, beoordelen en uitwerken van ontwikkelingen en kennisvragen.

 

Waar hebben wij al een Versnelling aangebracht​

Aanpak

Voor het traject is gebruikgemaakt van de Versnellingskamer®-methodiek, ondersteund door de Spilter Group Decision Support Software (GDSS). Deze aanpak combineert individuele reflectie met gezamenlijke analyse, dialoog en besluitvorming, waardoor complexe strategische vraagstukken gestructureerd en in korte tijd kunnen worden uitgewerkt.

Het proces bestond uit een aantal opeenvolgende fasen. Eerst zijn relevante maatschappelijke en strategische ontwikkelingen geïnventariseerd. Tijdens de eerste Versnellingskamer zijn deze ontwikkelingen gezamenlijk besproken, aangescherpt en geprioriteerd vanuit verschillende perspectieven (DESTEP). Op basis van de opbrengsten volgde een tussentijdse analyse en een online raadpleging, waarin deelnemers ontwikkelingen verder duidden en prioriteerden.

De resultaten hiervan vormden de basis voor de tweede Versnellingskamer. Hierin zijn vijf prioritaire thema’s verdiept en vertaald naar toekomstgerichte, handelingsgerichte en beleidsrelevante kennisvragen. Deze kennisvragen zijn vervolgens gezamenlijk beoordeeld en geprioriteerd.

Het traject leidde uiteindelijk tot een gedragen selectie van prioritaire kennisvragen, gebaseerd op de inbreng en beoordeling van de deelnemers. In totaal zijn 23 trends besproken, meer dan 230 kennisvragen verzameld en is toegewerkt naar een gerichte set kennisvragen voor de onderzoeksagenda.

Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap
Toepassing:    2x een Versnellingskamer
    Online vragenlijsten
Aantal deelnemers: +/- 40 deelnemers per bijeenkomst

Vanuit Spilter

   Steven Wagemaker 
   Jerry van Staveren

 Duur Sessie:    240 minuten per bijeenkomst

Het proces in detail

Achter de schermen

Gerelateerde opdrachten

Kernverhaal - de communicatielijn voor de beroepsgroep - NAPL
Onderwijsregio's & financiering 2025
Heroverweging van het resultatenmodel voortgezet onderwijs
Vraag een intake aan voor je opgave
Lees meer