De veranderende rol van de Provincie

Op vrijdag 30 januari 2026 vond in ‘De Centrale’ van het Spoorwegmuseum in Utrecht de vierde en laatste bijeenkomst plaats in de reeks van vier werksessies binnen het traject voor de strategische kennisagenda van het Interprovinciaal Overleg (IPO). De bijeenkomst stond in het teken van de veranderende rol van de provincie en vormde de afronding van de inhoudelijke verkenningen.
De sessie werd georganiseerd in opdracht van het IPO en begeleid door Schuttelaar & partners, in samenwerking met Spilter.

Aan de sessie namen circa 20 vertegenwoordigers deel, afkomstig uit provincies, kennisinstellingen en aan het IPO verbonden programma’s. De deelnemers gingen met elkaar in gesprek over hoe de rol en positie van de provincie zich historisch hebben ontwikkeld, welke verschuivingen zich nu voordoen en wat dit vraagt van provincies richting de toekomst.

  • Het doel van deze bijeenkomst was om:
    te reflecteren op de veranderende rol en positie van de provincie in relatie tot maatschappelijke opgaven;
  • inzicht te krijgen in welke provinciale rollen nodig en wenselijk zijn bij toekomstige uitdagingen;
  • de belangrijkste leeropgaven en randvoorwaarden te identificeren om deze rollen effectief te kunnen vervullen;
  • en deze inzichten te vertalen naar bouwstenen voor de strategische kennisagenda.

De sessie was opgezet als een interactieve werksessie, waarin historische reflectie, individuele oordeelsvorming, groepsdialoog en gezamenlijke prioritering elkaar afwisselden. De deelnemers maakten hierbij gebruik van de Spilter tooling, waarmee individuele input werd verzameld en geaggregeerd.

Waarom Spilter is ingezet

  • Maakt meningen realtime inzichtelijk in duidelijke grafieken waarmee de sessie interactief, inhoudelijk en effectief verloopt
  • Versnelde beeldvorming, oordeelsvorming en voorbereidende besluitvorming door zowel techniek als passende werkvormen.
  • Een high impact omgeving waarbij op basis van een gestructureerde aanpak inzichten stapsgewijs worden verkregen en besluiten kunnen worden genomen.

Waar hebben wij al een Versnelling aangebracht​

Aanpak

De bijeenkomst kende een gefaseerde opbouw bestaande uit 5 opeenvolgende rondes, waarin deelnemers stap voor stap van reflectie naar leeropgaven toewerkten.

  1. Reflectie op de veranderende rol van de provincie
    De sessie startte met een korte historische verkenning van de provincie als bestuurslaag, geplaatst in de context van verschillende generaties. Deze reflectie maakte zichtbaar hoe de rol van de provincie zich door de tijd heen heeft ontwikkeld
  2. Toekomstige uitdagingen bekeken door vier lenzen
    In de tweede ronde werkten deelnemers aan tafels vanuit vier verschillende toekomstlenzen:
    – Wendbaar en veerkrachtig
    – Innovatief en circulair
    – Brede welvaart
    – Toekomstbestendig in tijden van schaarste
    Per lens verkenden deelnemers welke maatschappelijke en bestuurlijke uitdagingen dominant zijn en welke rol(len) van de provincie daarbij het meest passend zijn. De focus lag op het expliciteren van keuzes: welke rollen zijn noodzakelijk en welke rollen willen provincies daadwerkelijk oppakken?
  1. Rollen en randvoorwaarden
    In de derde ronde werden de gekozen rollen verder verdiept. Deelnemers brachten per tafel in kaart wat nodig is om deze rollen goed te kunnen vervullen. De deelnemers beoordeelden zowel het belang van deze randvoorwaarden als de mate waarin deze momenteel op orde zijn, waardoor inzicht ontstond in waar de grootste ontwikkelopgaven liggen.
  2. Dilemma’s
    In de vierde ronde stonden de dilemma’s centraal die samenhangen met de veranderende rol van de provincie. De belangrijkste rollen, randvoorwaarden en dilemma’s werden plenair samengebracht en besproken, waardoor een gedeeld beeld ontstond van de kernvraagstukken die provincies de komende jaren moeten adresseren.
  3. Toekomstbeeld
    In de afsluitende ronde blikten deelnemers vooruit. Vanuit de vraag “Als we over dertig jaar terugkijken, welke betekenisvolle rol hopen we dat de provincie heeft vervuld?” formuleerden zij hun gewenste toekomstbeeld. Deze groepsreflecties gaven richting voor de strategische kennisagenda.
Opdrachtgever:Schuttelaar & Partners en IPO
Toepassing:    Versnellingskamer
Aantal deelnemers: 20 Key-stakeholders 

Vanuit Spilter:

Vanuit Schuttelaar:

Jerry van Staveren

   Madelein van der Velden

 Duur Sessie:    240 minuten 

Achter de schermen

Gerelateerde opdrachten

Toekomstig ruimtegebruik
Ruimte voor de Economie van de toekomst
Warmtedialogen Provincie Noord-Brabant
Vraag een intake aan voor je opgave
Lees meer